تبلیغات
شاید این جمعه بیاید... شاید - پرونده ویژه فیلم "ظهور بسیار نزدیک است"- قسمت چهارم
یکشنبه 4 اردیبهشت 1390

پرونده ویژه فیلم "ظهور بسیار نزدیک است"- قسمت چهارم

   نوشته شده توسط: سوررن نورزاد    

 

پرونده ویژه فیلم "ظهور بسیار نزدیک است"

قسمت چهارم



آنچه انقلاب اسلامی ایران را به پیروزی رساند موج خروشان مردمی بود كه پیروی از فقیه عادل و نایب عام امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را وظیفه شرعی خود دانسته و به پا خاستند؛ فقیهی كه باور داشت این انقلاب، زمینه ساز ظهور خواهد بود. در این راستا، امام راحل، معمار بزرگ انقلاب و بنیانگذار این نظام الهی فرمود:
ما با خواست خدا، دست تجاوز و ستم همه ستمگران را در كشور‌های اسلامی می‌شكنیم و با صدور انقلابمان كه در حقیقت صدور انقلاب راستین و بیان احكام محمدی(ص) است، به سیطره و سلطه و ظلم جهان‌خواران خاتمه می‌دهیم و به یاری خدا، راه را برای ظهور منجی و مصلح كل و امامت مطلق حق، امام زمان(عج) هموار می‌كنیم.

امام خمینی در بخشی دیگر، انقلاب ایران را شروع انقلاب حضرت مهدی(عج) می‌داند:
انقلاب مردم ایران، نقطه شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچم‌داری حضرت حجت(عج) است كه خداوند، به همه مسلمانان و جهانیان منت نهد و ظهور و فرجش را در عصر حاضر قرار دهد.

مقام معظم رهبری نیز فرمود:
… اولین قدم برای حاكمیت اسلام و برای نزدیك شدن ملت‌های مسلمان به عهد ظهور مهدی موعود(عج) به وسیله ملت ایران برداشته شده است و آن، ایجاد حاكمیت قرآن است.

ایشان رابطه این دو انقلاب را به اینگونه تبیین می‌فرماید:
انقلاب ما، در راه آن هدفی كه امام زمان(عج) برای تأمین آن هدف مبعوث می‌شود و ظاهر می‌شود یك مقدمه لازم و یك گام بزرگ بوده [است]. ما اگر این گام بزرگ را برنمی‌داشتیم، یقیناً ظهور ولی عصر(عج) به عقب می‌افتاد. شما مردم ایران و مادران شهید داده و پدران داغدار و افرادی كه در طول این مبارزه زحمت كشیده‌اند، بدانید و شما ‌ای امام بزرگوار امت! بدانید ـ كه بهتر از ما می‌دانید. ـ شما موجب پیشرفت حركت انسانیت به سوی سر منزل تاریخ و موجب تسریع در ظهور ولی عصر(عج) شدید. شما یك قدم، این بار را به منزل نزدیك‌تر كردید.

موضوع ظهور امام مهدی(عج) اولین و اصلی‌ترین و به عبارت دقیق‌تر تنها مسأله مهم فرا روی جامعه انسانی و به ویژه مسلمانان و بالاخص شیعیان است. امری كه حیات انسانی مردم به آن وابسته است. امید و آرزوی آینده‌ای روشن با آمدن او، انسان‌ها را زنده نگه داشته – دورانی كه هر انسانی خواهان درك آن است و اصلی ترین آرزویش حضور در آن دوران نورانی می باشد- و با فرهنگ انتظار است كه زندگی معنا پیدا كرده است.

موضوع مهدویت و فرهنگ انتظار كه در كلمات پیشوایان دین از آن سخن به میان آمده است مجموعه‌ای كامل از باورها و رفتارهای لازم برای یك حركت صحیح به سمت مقصد نهایی كه همان آمادگی برای ظهور است را در درون خود دارد تا هر كس كه خواهان آمدن اوست بتواند به درستی و بر اساس رضایت ولی خدا در مسیر آمادگی برای تحقق ظهور گام بردارد.

اما هر از چند گاه، موجی انحرافی فضای فكری و رفتاری مشتاقان امام زمان(عج) را دچار تشویش كرده و با ایجاد برخی انتظارات و توقعات كاذب، آسیب جدی به حركت مردم در مسیر آمادگی فكری و روحی برای ظهور وارد می‌كند. تهیه و توزیع سی‌دی‌هایی كه دربردارنده تطبیق بعضی علایم بر برخی شخصیت ها است از آن نمونه است. و بر اهل علم و نظر لازم است با موضع‌گیری درست و تبیین مباحث، این فضای مسموم را از بین برده و آرامش فكری و رفتاری را به مردم بازگردانند.
این نوشته حاصل نظر جمعی از پژوهشگران عرصه مهدویت در مركز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم می‌باشد كه به صورت خلاصه ارائه می‌شود، و از دو بخش تشكیل شده است.

الف. نكات راهبردی
۱. توجه به محكمات دین
در مكتب گران‌سنگ و بی بدیل شیعه و تفكر ناب مهدویت، محكمات و مسلماتی وجود دارد كه مردم با تأسی و عمل به آن‌ها، از تأویل و توجیه و حدس و گمان‌های نابه‌جا، بی نیاز می‌شوند. از جمله آن‌ها لزوم تبعیت از علماء در عصر غیبت و ولیّ فقیه در صورت تشكیل حكومت اسلامی، در این دوران است. لزوم تبعیت، امور متعدد به ویژه حوادث اجتماعی را شامل می‌شود. بنابراین بر همه ما لازم است در جهت‌گیری‌ها و اظهار نظرها، توجه به علما داشته باشیم و همراه آنان حركت كنیم نه جلوتر؛ و در هر موضع‌گیری، نظرات آنان را جویا شده و عمل كنیم. علمایی كه عمل به دین و وظیفه دینی را سرلوحه رفتار خود قرار داده‌اند؛ آنانی كه مخالفت با هوای نفس را نصب العین قرار داده و رغبتی به دنیا و لذات زودگذر آن ندارند.

همچنین در معارف بلند شیعه، وظایف افراد در قالب فرهنگ انتظار به روشنی بیان شده است كه جهت‌گیری كلی آن، زمینه‌سازی برای ظهور در قالب دستورات دین، تحت سرپرستی علما و ولیّ فقیه است؛ لذا معنا ندارد كه انسان، وارد فعالیت‌های به اصطلاح تحلیلی بدون پشتوانه شود و كسانی كه شایستگی برای اظهار نظر ندارند سخنانی را مطرح كرده و جهت حركت مردم را دچار انحراف كنند.

۲. توجه به منابع روایی و اعتبار روایات....

تحلیل معاون پژوهش مرکز تخصصی مهدویت در خصوص نرم افزار «ظهور بسیار نزدیک است»

22/12/1389  
معاون پژوهش مرکز تخصصی مهدویت با اشاره به نرم‌افزار «ظهور بسیار نزدیک است»، گفت: برخی مباحث مهدویت به صورت غیرصحیح به مردم القا می‌شود و اشتهای غیرواقعی و کاذبی نسبت به ظهور امام زمان(عج) در ذهن مردم ایجاد می‌کند که اگر تصحیح نشود، به انحراف‌های بزرگی می‌انجامد.

به گزارش آینده روشن،حجت‌الاسلام مهدی یوسفیان، معاون پژوهش مرکز تخصصی مهدویت در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری رسا با اشاره به نرم‌افزار «ظهور بسیار نزدیک است»، گفت: برخی مباحث مهدویت به صورت غیرصحیح و با تطبیق‌های خاص به مردم القا می‌شود و اشتهای غیرواقعی و کاذبی نسبت به ظهور امام زمان(عج) در ذهن مردم ایجاد می‌کند که اگر تصحیح نشود، به انحراف‌های بزرگی می‌انجامد.

این استاد سطح عالی حوزه علمیه قم با بیان این‌که انسان فهمیده باید در همه مقوله‌های مربوط به زندگی سراغ کارشناس و متخصصی برود که حرفش مستند و دارای پایه و اساس است، افزود: مردم در مسائل دینی از دیرزمان به سراغ علما و مراجع می‌رفتند و مباحث مبتلابه را با این افراد در میان می‌گذاشته‌اند.
وی با بیان این‌که علما به ما یاد داده‌اند که اگر فردی با یک مسأله دینی روبرو شد که برای پاسخ به آن چند مطلب مختلف گفته شده است، باید به سراغ افراد دیگر رفته و دایره تحقیقاتش را بیشتر کند، اظهار داشت: نظرها قابل نقد و بررسی است؛ این‌گونه نیست که اگر عالمی سخنی گفت، دیگر کسی حق سخن در موضوع مطرح شده را نداشته باشد.

حجت‌الاسلام یوسفیان به شاهد مثالی برای توضیح مطلب فوق اشاره کرد و بیان داشت: درس خارج مراجع تقلید محفل نقد و بررسی نظریه‌های علما است؛ نظریه یک عالم دینی در یک فضای علمی رد و نظری دیگر پذیرفته می‌شود و این امر در دانشگاه‌ها هم به این منوال است.

معاون پژوهش مرکز تخصصی مهدویت با بیان این‌که معتقدیم تلاش امام راحل در دوران حیات و رهبر معظم انقلاب در دوران کنونی بر این امر استوار است که مردم به سمت تعالی و معنویت حرکت کنند و انقلاب اسلامی ایران به انقلاب جهانی حضرت ولی عصر(عج) متصل شود، تصریح کرد: لازمه حرکت در مسیر صحیح، گوش فرا دادن به فرمان ولایت فقیه و علما است.

وی، عمل به سفارش‌های بزرگان دین را برای جلوگیری از هر انحرافی ضروری دانست و اضافه کرد: به جای این‌که جو جامعه را ناآرام کنیم، سخن امام زمان(عج) را که فرمودند «و اما الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة حدیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجة الله علیهم» نصب العین خود قرار دهیم و در شرایط حساس کنونی به سراغ علما برویم.

حجت‌الاسلام یوسفیان در ادامه با بیان این‌که در مسیر صحیح حرکت کنیم و گوش به فرمان ولایت فقیه و علما باشیم، خاطرنشان کرد: به امر امام زمان(عج)، آنچه را علمای دین برای ما برنامه‌ریزی می‌کنند عمل کنیم و از این بزرگان جلوتر یا عقب‌تر حرکت نکنیم.

این کارشناس مباحث مهدویت مباحث مهدویت را یک مسأله دینی مانند همه اصول و فروع دین که نیاز به تخصص و کار کارشناسی دارد، دانست و افزود: امامت از اصول دین و امام مهدی(ع) ادامه امامت و اصول دین است، هرکسی حق ندارد در این زمینه سخن بگوید و حرف علما را هرگونه که دوست داشت برای مردم تفسیر کند.

وی برخی مطالب ارائه شده پیرامون ظهور را زمینه‌ساز انحراف در مسأله ظهور دانست و با اشاره به صحت برخی روایات پیرامون علائم ظهور، گفت:سفیانی یکی از علائم ظهور است که چند ماه قبل از ظهور در منطقه خاورمیانه خروج می‌کند و خروج وی به کشتار و خونریزی هم منجر می‌شود اما این‌که بخواهیم سفیانی را با تحلیل‌های خاص به فرد خاصی نسبت دهیم و آن هم به روایاتی استناد کنیم که از لحاظ سندی مشکل دارد، صحیح نیست.

در نرم‌افزار «ظهور بسیار نزدیک است» تناقض‌هایی در محتوای روایات نقل شده دیده می‌شود
حجت‌الاسلام یوسفیان با بیان این‌که تناقض‌هایی در محتوای روایات نقل شده در نرم‌افزار «ظهور بسیار نزدیک است» دیده می‌شود، ابراز داشت: علما در طول سالیان سال این اندازه شفاف و جزئی وارد بحث نشده‌اند؛ چراکه بسیاری از مباحث را به سبب روایات متناقض نمی‌توان به صورت عریان در اختیار مردم گذاشت.

وی با اشاره به این‌که نرم‌افزار یاد شده از چند اثر دیگر اقتباس شده که یکی از آن‌ها، کتاب «الزام الناصر» از مرحوم آیت‌الله حائری است، گفت: کتاب «الزام الناصر» در مجامع علمی به عنوان یک کتاب معتبر پذیرفته شده نیست.

معاون پژوهش مرکز تخصصی مهدویت، کتاب «عصر ظهور» حجت‌الاسلام والمسلمین کورانی را از دیگر منابع این نرم‌افزار عنوان کرد و افزود: حجت‌الاسلام والمسلمین کورانی در مقدمه چاپ پنجم می‌نویسند هدف از تدوین این کتاب ارائه یک سیمای کلی از دوران ظهور است و صحیح یا ناصحیح بودن روایات، مدنظرم نبوده است.

وی با بیان این‌که حجت‌الاسلام والمسلمین کورانی در بخش‌های مختلف اثر خود، دائماً تذکر می‌دهند که این روایات سندش صحیح نیست و مستنداش ضعیف است، تصریح کرد: چگونه می‌توان با استفاده از کتاب عصر ظهور، تجزیه و تحلیل یک عالمی را حرف اول در مباحث مهدویت قرار داد. حجت‌الاسلام یوسفیان با اشاره به استفاده نرم‌افزار «ظهور بسیار نزدیک است» از کتاب «خطبةالبیان»، یادآور شد: علما سنداً کتاب خطبةالبیان را تضعیف می‌کنند و بسیاری از محتوای مطالبش را قبول ندارند؛ آیا می‌توان براساس این پشتوانه ضعیف مطالبی را ارائه کرد.

وی با بیان این‌که یمانی پیش از ظهور امام زمان قیام می‌کند، اما این اصل مسلم را جزئی می‌کنیم و بر یک فرد خاص تطبیق می‌دهیم و دیگر به لوازم این تطبیق توجهی نداریم، ابراز داشت: برخی روایات دارای سند ضعیف را در کنار مطالبی دیگر قرار می‌دهند که هیچ پشتوانه روایی ندارد و مطالب را به صورت گزینشی برای القای نظر خود، مطرح می‌کنند.

این استاد حوزه علمیه قم با اشاره به قیام سیدخراسانی، گفت: سید خراسانی که چند ماه قبل از ظهور امام زمان(ع) قیام می‌کند، اگرچه جزو علامت‌های ظهور است، اما از علامت‌های اصلی ذکر نشده و محدوده قیام نیز اصلاً مشخص نیست که برخی آن را به رهبر معظم انقلاب نسبت می‌دهند در حالی که آقا هم به این سخن‌ها راضی نیستند.


در محدوده زمانی بعد از انتشار فیلم ، برخی از محافل ناجوانمردانه دست به تخریب فیلم و تهمت در مورد سازندگان و مباحث فیلم زدند که اکثرا تخریبهایی سیاسی بود که در جایگاهی نیستند که وقت با ارزش منتظران ظهور در جواب  گویی به این عده تلف شود اما برخی محافل علمی نقد و انتقاد هایی هر چند ضعیف نسبت به محتوای این فیلم داشتند  که با تشکر از حساسیت آنها نسبت به مباحث"مهدویت" که نکند تجربیات تلخ گذشته تکرار شود و عده ای ناامید شوند ، لازم میدانم برای رفع ابهام به وجود آمده مطالبی را به اظهار علاقه مندان و منتقدان برسانم:

1-  قطع نظر از گفته های بزرگانی همچون امام خمینی (ره) و آیت الله بهجت که خود به تنهایی یقین آور میباشد و این را میدانیم که امام خمینی نه سخنی بی مربوط و نه بیهوده گویی میکردند و نه جایی ثبت شده است که ایشان  مبالغه آمیز حرف  بزنند و  وقتی از چنین شخصیتی سخنی در باب این که ( انقلاب را به دست امام زمان میرسانیم) و یا ( برای سه ماموریت آمدم و سومین آنها دادن پرچم به دست صاحب زمان است) که در مستند مذکور نیز ذکر شده است حجت را بر ما تمام میکند مگر آن که منتقدین مدعی باشند که  سواد و علمشان بیشتر از امام خمینی(ره) میباشد !

با این وصف ما ملاک اصلی را روایات میدانیم و بیان بزرگان را موید میدانیم ولی سئوال این است : این همه روایات که در باره شخصیت های ظهور آمده است که  هیچ کس حق ورود به این مسئله را نداشته باشد؟و فقط برای این آمده است که در کتابها ذکر شود و خاک بخورد؟

2-در یکی از نقدها به این مستند ، سعی می شود منابع روایی  استفاده شده زیر سئوال برود  و حتی اکثر روایات مربوط به شخصیت های سفیانی و  خراسانی و  شعیب ابن صالح ضعیف السند خوانده می شود!

اما مگر مهمترین منابع شیعه اثنی عشری برای به دست آوردن روایات دسته اول ظهور و شناسایی آنان چه منابعی هستند؟

مهم ترین منابع مربوط به این بحث همان منابع مربوط به حضرت مهدی علیه السلام و غیبت اوست.

از این جمله سه کتاب کهن شیعه: الغیبه نعمانی (متوفای 360ق)، کمال الدین شیخ صدوق (متوفای 381ق) و الغیبه شیخ طوسی (متوفای 460ق) است. تقریبا هسته ی اصلی همه روایات ظهور و علائم را همین سه کتاب تشکیل می دهند؛ به خصوص که هر یک فصلی از کتاب خود را به نشانه های ظهور اختصاص داده اند.

سهم کتاب نعمانی در این موضوع بیشتر است، چون دو باب را به آن اختصاص داده، و در یکی از همه ی نشانه ها سخن گفته و 68 روایت نقل می کند و در باب دیگر به روایات «سفیانی» پرداخته است.

و همچنین در ارتباط با این که برخی منتقدین گفته بودند که منابع روایی این مستند بر پایه کتابهای متاخرین میباشد که نمیتوان زیاد روی آن حساب باز کرد باید در جواب گفت برای مثال کتاب عصر ظهور نوشته علامه کورانی که مکررا در مستند مذکور به کار رفته است با این که جزء کتابهای متاخرین هست اما منابع اصلی این کتاب ارزشمند، عبارتند از کمال الدین شیخ صدوق که از قدما میباشند و برای بیش از هزار سال قبل و همچنین نسخه خطی ابن حماد که قدیمی ترین نسخه و کتاب اهل سنت میباشد و بیش از هزار و دویست سال قدمت دارد.

یکی از انتقاداتی که نگارنده را به تعجب انداخت که یکی از به اصطلاح پژوهشگران مهدویت به موضوع  سید خراسانی  وارد کرده است که با جملات کلی مثل " در روایت مدح خاصی از خراسانی نشده است" و یا " او انسان وارسته و عالمی نیست!" و "خراسانی به خاطر امام زمان قیام نمیکند" و " او برای زمینه سازی ظهور حرکت نمیکند" و "روایات در مورد سید خراسانی ضعیف هستند!" این موضوع را رد کرده بود و اثبات سید خراسانی بودن برای آیت الله خامنه ای را تنقیص مقام برای ایشان به حساب آورده است!

گوینده این جملات غیر علمی قطعا میداند که شیخ طوسی(ره) که دو کتاب از کتب اربعه شیعه دوازده امامی متعلق به این شخصیت گرانقدر میباشد ، در کتاب  (( الغیبه)) خود که  سابقه اش به قرن 5 ه-ق برمیگردد در روایتی قوی سند از امام صادق (ع) نقل میکند:

(( آگاه باشید که ( آنها) سپاه خراسانی ، یاران حضرت مهدی(عج) هستند و زمینه سلطنت جهانی او را فراهم میکنند)) (262)
هر چند همین یک روایت برای ابطال فرضیات مورد نظر کفایت میکند اما برای یقین بیشتر به این موضوع به چند مورد از روایات قوی السند در کتب معتبر ((شیعه)) و چند مورد از روایات معتبر اهل سنت اشاره میکنیم:

تجلیل از خراسانی در روایات محکم شیعه:
1-  هنگامی كه پرچم های سیاه از خراسان به راه افتاد به سویش بشتابید ولو با سینه خیز رفتن بر روی برفها باشد ، كه صاحبان آن پرچم ها  طرفداران حق هستند ، آنها حق را مطالبه می كنند ولی به آنها داده نمی شود ، نبرد می كنند و پیروز می شوند ، آنچه می خواستند به آنها داده نمی شود ، نبرد می كنند و پیروز می شوند آنچه می خواستند به آنها داده می شود ولی آنها دیگر نمی پذیرند ، گویی با چشم خود می بینم كه شمشیرها را حمایل كرده اند ، و پیش می تازند تا پرچم ها را به مهدی(ع) تسلیم  كنند ، آگاه باش كه آنها یاران مهدی اند و زمینه سلطنت جهانی او را فراهم می سازند ، دلهای آنها چون قطعات آهن است ، هنگامی كه پرچم های سیاه را مشاهده كردید كه از سوی مشرق به حركت درآمده فارسیان را گرامی بدارید كه دولت ما در میان آنها می باشد. غیبت شیخ طوسی ص 262

2-رسول اللَّه(ص): اى جعفر آیا نمى‏خواهى تو را بشارت دهم؟ آیا تو را باخبر نسازم؟ عرض كرد: چرا یا رسول اللَّه، آن حضرت فرمود: چند لحظه پیش جبرئیل نزد من بود و به من خبر داد كسى كه آن پرچم را به قائم مى‏سپارد از نسل تو است، آیا مى‏دانى او كیست؟ عرض كرد: نه، فرمود: او همان كسى است كه صورتش چون دینار است و دندانهایش چون شانه منظم و شمشیرش چون شعله آتش است، با خوارى داخل كوه مى‏شود و با عزّت از آن بیرون مى‏آید، و جبرئیل و میكائیل او را در میان مى‏گیرند.
غیبت نعمانى-ترجمه غفارى، ص: 350

3- و خروج رجلٍ من ولد الحسین ابن علی
مردی از اولاد حسین پیش از ظهور حضرت مهدی قیام و انقلاب خواهد نمود
كمال الدین و اتمام النعمه، شیخ صدوق، با تحقیق علی اكبر غفاری، چ اسلامی، ج 1، ص 283.

4-فرمانده آنها مردی از تمیم بنام شعیب بن صالح است ، بزرگ و كوچك شمشیر به دست گرفته و وارد كارزار می شوند ، سید حسنی (حسینی) كه صورتش چون ماه تابان است در این نبرد شمشیر می زند. ، بحارالانوار ج 53 ص 15 و 35

تجلیل از خراسانی  در روایات محکم اهل سنت:
1-سفیانى دستور كشتار اهل كوفه و مدینه را مى دهد . در همین وقت پرچم هاى سیاه از خراسان مى آیند . فرمانده كل ، جوانى(جوانمردی) از بنى هاشم است كه در دست راستش خالى دارد . خدا كار و راهش را آسان و هموار مى كند . در «تخوم» خراسان نبردى خواهد داشت . سید هاشمى روانه رى مى شود و مردى از بنى تمیم را براى جنگ با امویان به طرف اصطخر مى فرستد كه به او شعیب بن صالح مى گویند . سفیانى، مهدى و هاشمى در منطقه « بیضاى اصطخر » به هم مى رسند . چنان نبردى میانشان رخ مى دهد كه خون تا ساق اسب ها مى رسد ! ابن حماد /86

2-امیرمؤمنان(ع) می‌فرمایند: «سفیانی و صاحبان پرچم‌های سیاه با یكدیگر روبرو می‌شوند در حالی كه میان آنان جوانی(جوانمردی) از بنی‌هاشم است كه در كف دست راستش، خال (خلل)است و در پیشاپیش لشكریان او، شخصی از قبیلة بنی تمیم به نام شعیب بن صالح قرار دارد».
ابن حماد، فتن، ص 86.

با توجه به این روایات که در مدح و تجلیل از سید خراسانی وجود دارد عجیب است که به راحتی چنین نسبتهایی داده میشود و این نشان از بی اطلاعی و کم اطلاعی منتقد محترم دارد

حتمی بودن قیام سفیانی
یکی دیگر از نقدها بر فیلم این بود که سفیانی بسیاری از روایاتش ضعیف هست و حتی امکان بداء در سفیانی نیز وجود دارد! و برای اثبات این امر خودشان به روایت ضعیف سندی از امام جواد(ع) درمورد احتمال بداء در نشانه سفیانی پرداختند! که قابل تامل هست

بعد از این توضیح مختصر، به تحقیق در نشانه حتمی ظهور، سفیانی می پردازیم.
در روایات به حتمی بودن خروج سفیانی اشاره شده است؛ این مطلب در روایات متعدد و معتبری با تعابیر مختلفی چون: «محتوم»، «لابدّ‌‌منه»، «حتم من الله»،«لابدّ ان یکون»، «لایکون قائم إلا بسفیانی» و «خمس قبل قیام القائم»... بیان شده است.

امام سجاد علیه‌السلام در حدیث معتبری فرموده¬اند:
«... إنّ أمر القائم حتم من الله و أمر السفیانی حتم من الله و لایکون قائم إلا بسفیانی»
... قیام قائم از ناحیۀ خداوند قطعی است و خروج سفیانی نیز قطعی است. هرگز قیام قائم بدون سفیانی نخواهد بود.

از جمله در روایتی از امام صادق ع نقل شده است:
السُّفْیَانِیُّ مِنَ الْمَحْتُومِ وَ خُرُوجُهُ فِی رَجَب‏.
سفیانی از علایم حتمی است و قیام او در ماه رجب خواهد بود.

و نیز امام باقر علیه‌السلام در تفسیر آیه ﴿ثم قضی اجلا و اجل مسمی عنده﴾ فرمودند:
«أنهما أجلان: أجل محتوم و اجل موقوف. فقال له حمران: ما المحتوم؟ قال: الذی لایکون غیره. قال: و ما الموقوف؟ قال: الذی لله فیه المشیۀ. قال حمران: انی لارجو أن یکون أجل السفیانی من الموقوف! فقال أبوجعفرعلیه‌السلام: لا والله أنه لمن المحتوم».

آنهادو اجل‌اند: اجل محتوم و تغییرناپذیر و اجل موقوف و مشروط. حمران پرسید: اجل محتوم چیست؟ فرمود: اجلی که جز آن نخواهد شد. حمران عرض کرد: اجل موقوف و مشروط چیست؟ فرمود: آنچه اراده خداوند در آن راه دارد و قابل تقدیم و تاخیر و برطرف شدن است. حمران عرض کرد: امیدوارم قیام سفیانی از علایم موقوف و مشروطی باشد که بدا در آن راه دارد! امام فرمودند: به خدا سوگند که چنین نیست، او از علایم حتمی است.

در این روایت، امام علیه‌السلام اجل مسمّا را به اجل محتوم تفسیر کرده اند، و سپس سفیانی را جزو محتوم ها دانسته‌اند.
و نیز در حدیث دیگری فرموده اند:
«إن من الامور أمورا موقوفة و ُامورا محتومة. و أن السفیانی من المحتوم الذی لابدّمنه»؛
برخی از امور موقوف و مشروط اند و برخی محتوم و تغییر ناپذیر، و سفیانی از علایم حتمی است که بی¬تردید رخ خواهد داد.

و در روایتی از امام صادق ع نقل شده است:
مِنَ الْمَحْتُومِ الَّذِی لَا بُدَّ أَنْ یَكُونَ مِنْ قَبْلِ قِیَامِ الْقَائِمِ خُرُوجُ السُّفْیَانِیِّ وَ خَسْفٌ بِالْبَیْدَاءِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِیَّةِ وَ الْمُنَادِی مِنَ السَّمَاء.
از حتمیاتی که پیش از قیام قائم خواهند بود: شورش سفیانی، فرورفتن در بیداء، قتل نفس زکیه، و ندای آسمانی است.

و نیز در روایات، سفیانی در کنار نشانه های حتمی ظهور قائم قرار گرفته و منحصر شده است. از جمله در روایتی از امام صادق ع نقل شده است:
خَمْسٌ قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ ع الْیَمَانِیُّ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الْمُنَادِی یُنَادِی مِنَ السَّمَاءِ وَ خَسْفٌ بِالْبَیْدَاءِ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّكِیَّة.
پیش از قیام قائم پنج نشانه است: خروج یمانی، سفیانی؛ نداء آسمانی، خسف بیداء، قتل نفس زکیه.

تنها اشکالی که به این نظریه است مستند به روایتی در الغیبه نعمانی می‌باشد که متن روایت چنین است:
«عن أبی هاشم داود بن القاسم الجعفری قال: کنا عند أبی جعفر محمد بن علی الرضا علیه‌السلام فجری ذکر السفیانی و ما جاء فی الروایۀ من أنَّ أمره من المحتوم. فقلت لأبی جعفر علیه‌السلام: هل یبدولله فی المحتوم؟ قال: نعم. قلنا له: فنخاف أن یبدولله فی القائم، فقال: أنّ القائم من المیعاد والله لایخلف المیعاد»؛

ابوهاشم می گوید: نزد امام جواد علیه‌السلام بودیم. از سفیانی و روایاتی که بر آن اساس قیام او حتمی خواهد بود، سخن به میان آمد. به حضرت عرض کردم: آیا خداوند در حتمی ها هم بدا روا می دارد؟ فرمود: آری. عرض کردیم: می ترسیم در ظهور قائم نیز بدا روا دارد! فرمود: قیام قائم علیه‌السلام از وعده های الهی است و خداوند خلف وعده نمی کند.

در پاسخ می‌توان گفت:
سند روایت یاد شده، ضعیف است. بنابراین، با روایات متعدد و معتبری که بر حتمی بودن و تغییر ناپذیری قیام سفیانی دلالت دارند، قدرت تعارض نخواهد داشت.
این روایت، خبر واحد است، و روایاتی که قیام سفیانی را از علایم حتمی می دانند، مستفیض و بلکه نزدیک به تواتر هستند.

و همانطور که گفته شد، از تقابل میان علایم موقوف و حتمی که در برخی از روایات آمده، برمی‌آید که سفیانی از دایره علایم موقوف، خارج است. بنابراین، حمل محتوم بر آنچه احتمال بدا در آن راه دارد، وارد کردن علایم محتوم به دایره علایم موقوف است كه بر خلاف ظاهر روایات است. بلکه نتیجه این سخن، لغو بودن تقسیم بندی علایم به حتمی و غیر حتمی است.

نبرد سفیانی با ایرانیان زمینه ساز ظهور
پس از كشتارهاى سپاه سفیانى در نجف و شهادت علما و صالحان و مؤمنان و خراب كردن مقبره شریف حضرت على(ع) و اسیر كردن زنان نجف و تاراج اموالشان، جنگ را تا منطقه اصطخر در ایران مى‏كشاند.

سید خراسانى از مؤمنان ایران براى نجات اهل عراق یارى مى‏طلبد. در پى آن سپاهى پر توان و مستعد جمع مى‏شوند كه پیشاپیش آنها شعیب ‏بن صالح حركت مى‏كند. در منطقه اصطخر ایران سپاه خراسانى (صاحبان پرچم سیاه) با سپاه سفیانى مقابله مى‏كند و جنگى عظیم رخ مى‏دهد. پرچمهاى سیاه پیروز گشته و سپاه سفیانى درهم مى‏شكند كه این اولین شكست سفیانى پس از آن همه پیروزى‏هاى پى درپى و سریعش درگذشته است. پس از آن مردم به حضرت مهدى(ع) دل بسته و چشم انتظار دیدارش گشته و به جست‏وجویش مى‏پردازند.